Με αφορμή το φωτογραφικό υλικό που τέθηκε σε δημοπρασία και αφορά στην  εκτέλεση  200 πολιτικών κρατουμένων από τους Ναζί την 1 Μαϊου του 1944 ως αντίποινα για τη δράση αντιστασιακών δυνάμεων του ΕΑΜ, νιώθω χρέος προς τιμή ορισμένων συμπολιτών μας μελών του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ, που μέχρι τις τελευταίες ημέρες της ζωής τους προσπαθούσαν μέσα από τη δράση τους  ως μέλη του παραρτήματος Νιγρίτας της Ένωσης Αγωνιστών Εθνικής Αντίστασης, να κρατήσουν ζωντανή την  μνήμη, να αναφερθώ σύντομα σε ένα κομμάτι της ιστορίας του τόπου μας. Η περιοχή της Νιγρίτας  και ευρύτερα η επαρχία Βισαλτίας Σερρών, παρά το γεγονός ότι οι Σέρρες θεωρούνταν  ιστορικά συντηρητική περιοχή,   κατά την περίοδο της Κατοχής και του Εμφυλίου παρουσίασε υψηλά ποσοστά κομμουνιστικής επιρροής και ταυτόχρονο ισχυρή παρουσία στο κίνημα της Εθνικής Αντίστασης (ΕΑΜ/ΕΛΑΣ). Κοινωνικοί παράγοντες όπως η προσφυγιά, η αγροτική οικονομία, ο μικρός κλήρος, η ύπαρξη καπνεργοστασίων διαμόρφωσαν τις συνθήκες για την επικράτηση της κομουνιστικής ιδεολογίας στην περιοχή που αποτέλεσε μία από τις  «κόκκινες νησίδες»  ή  «Μικρές Μόσχες» όπως ονομάστηκαν μεταπολεμικά  (Νίκος Μαραντζίδης, Εκδόσεις Παπαζήση, 1997). 

Πολλοί απ’ αυτούς τους συμπολίτες μας σε μια από τις πιο σκοτεινές και αυταρχικές  περιόδους της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας,  αυτής της Δικτατορίας του Ι. Μεταξά (4/8/1936), οδηγήθηκαν  για τις πολιτικές τους απόψεις στις φυλακές (Ακροναυπλία - Στρατόπεδο Κράτησης Κομμουνιστών, Φυλακές Αβέρωφ) και σε διάφορα νησιά εξορίας (Αι Στράτης, Ανάφη, Κέρκυρα κ.α)  με θλιβερότερη ίσως ιστορική στιγμή την παράδοση των πολιτικών κρατουμένων το 1941 στους Ιταλούς  και στη συνέχεια, μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας, στους Γερμανούς. 

Το 1943, οι περισσότεροι από τους εναπομείναντες κρατούμενους μεταφέρθηκαν από την Ακροναυπλία σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, με κυριότερο το Στρατόπεδο Χαϊδαρίου. Από εκεί, πολλοί οδηγήθηκαν στο εκτελεστικό απόσπασμα, με πιο γνωστή την ομαδική εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944 εκ των οποίων οι 157 ήταν πολιτικά κρατούμενοι που είχαν φυλακιστεί πριν την έναρξη του πολέμου. 

Ανάμεσα τους και οι δικοί μας : 

- Αλμπάνης Γεώργιος, Αγρότης από την Ευκαρπία Σερρών. Στέλεχος του ΚΚΕ.

- Κυριακούδης Δημήτριος, Αγρότης από το Σιτοχώρι Σερρών,  35 χρόνων,  Μέλος του ΚΚΕ που συνελήφθη το 1937 και φυλακίστηκε στη  Φολέγανδρο, Ακροναυπλία και Πύλο. 

- Βαγενάς Απόστολος του Γεωργίου,  Καπνεργάτης, από τη Νιγρίτα Σερρών,  Στέλεχος του ΚΚΕ, συνδικαλιστής στο Σωματείο Καπνεργατών. Εξόριστος στην Ανάφη και αργότερα στην Ακροναυπλία 

και οι επίσης Σερραίοι : 

- Ρουσσόπουλος Γεώργιος ή Κώστας, Αρτεργάτης, γεννημένος στο Ροδολίβος Σερρών το 1901. Στέλεχος του ΚΚΕ, Υποψήφιος βουλευτής Σερρών στις εκλογές του 1933 με το ΕΜΕΑ, αντιπρόεδρος της κοινότητας Ροδολίβους το 1934 

- Συνοδινός Απόστολος, Ξυλουργός,  Πρόσφυγας, γεννήθηκε στην Πάνορμο της Μ. Ασίας το 1908. Κάτοικος Σερρών. Στέλεχος του ΚΚΕ. Γραμματέας της Περιφερειακής Κομματικής Οργάνωσης Δράμας του ΚΚΕ. 

Ο Απόστολος Βαγενάς, στο τελευταίο του σημείωμα πριν την εκτέλεση του στο σκοπευτήριο της Καισαριανής έγραψε: «Δεν σας ξέχασα ποτές. Για σας και τον Ελληνικό λαό έδωσα και τη ζωή μου. Σήμερα 1η Μάη 1944. Σας φιλώ για τελευταία φορά. Α. Βαγενάς» 

Η γνώση της ιστορίας μας είναι καθοριστική κατά τη γνώμη μου στη διαμόρφωση της ορθής πολιτικής σκέψης αλλά και στη θωράκιση της δημοκρατίας και των θεσμών. Ανεξάρτητα των πολιτικών και ιδεολογικών μας  πεποιθήσεων  οφείλουμε να  παρουσιάζουμε τα γεγονότα στο ιστορικό τους πλαίσιο χωρίς φανατισμούς και υποκειμενισμούς και να αναγνωρίζουμε τον ηρωικό και καθοριστικό ρόλο κάποιων συμπολιτών μας, μέσα από τη δράση τους στο ΕΑΜ , στον απελευθερωτικό αγώνα. 

Οι μεταγενέστερες, κατά τη δική μου κρίση  λανθασμένες πολιτικές αποφάσεις της ηγεσίας του Κομμουνιστικού Κόμματος δεν αναιρούν ούτε ακυρώνουν τη θυσία όσων αγωνίστηκαν. 

Κρατώ στη μνήμη μου τα λόγια και το βαθύ βλέμμα των αγωνιστών του ΕΑΜ και των νεότερων της ΕΠΟΝ, από την τελευταία μας συνάντηση τον Σεπτέμβριο του 2010 στο Τάσιουλουκ, εκεί όπου στις 19/09/1944 τμήματα του 19ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ έστησαν ενέδρα σε μηχανοκίνητη φάλαγγα των Γερμανών κατακτητών και ελπίζω πως θα υπάρξουν ερευνητές που θα συνεχίσουν συμβάλλουν στη αντικειμενική απόδοση των ιστορικών γεγονότων ενισχύοντας έτσι την ωριμότητα της δημοκρατίας και αποφεύγοντας τον διχασμό.

Πηγή: Αγγελική Μήκα

τ. δήμαρχος Νιγρίτας