Παρασκευή, 17 Ιουλίου 2015

Πώς βγήκαν και τι σημαίνουν αρχαίες φράσεις Μέρος β΄

Πώς βγήκαν και τι σημαίνουν αρχαίες φράσεις όπως: «Ιδού η Ρόδος, ιδού και το πήδημα», «Βίος αβίωτος», «κύκνειο άσμα», «ο κύβος ερρίφθη», «εξ απαλών ονύχων» 
Υπάρχουν άπειρες εκφράσεις που ειπώθηκαν και γράφτηκαν από μεγάλους Έλληνες φιλοσόφους, συγγραφείς, πολεμιστές και βασιλείς με αφορμή τη ζωή, τον θάνατο, το δίκιο και το άδικο. Ρήσεις που «επιβιώνουν» μέχρι σήμερα. Ο τρόπος που τις χρησιμοποιούμε βέβαια αποτελεί ένα θέμα, αφού πολλές φορές νομίζουμε ότι είναι ο σωστός, αλλά πέφτουμε έξω. Ποιες είναι, ποιοι τις είπαν και κάτω από ποιες συνθήκες γεννήθηκαν; 
Αιδώς Αργείοι: Ντροπή Αργείοι. Λέμε τη φράση όταν θέλουμε να καταδείξουμε αισθήματα ντροπής αναφερόμενοι σε κάποιον άλλο. Ειπώθηκε από τον Στέντορα (σε έντονο -στεντόρειο-ύφος) προς τους Αργείους κατά τη διάρκεια του τρωικού πολέμου, με σκοπό να τους ανυψώσει το ηθικό, όταν φοβήθηκαν, επειδή ο Αχιλλέας αποχώρησε από τη μάχη. Η συνέχεια της φράσης ήταν:»το μόνο που μπορεί να μας συμβεί είναι να χαθούμε» (Ομήρου Ιλιάδα – Ε 787) 
Αντίπαλον δέος: όταν αναφερόμαστε σε ισχυρό αντίπαλο. (Θουκυδίδης – Γ 11) 
Από μηχανής θεός: μη αναμενόμενη βοήθεια – λύση – συνδρομή σε κάποιο πρόβλημα ή δύσκολη κατάσταση. Προέρχεται από θεατρικό τέχνασμα στην αρχαία Ελλάδα που χρησιμοποιούσαν οι τραγικοί ποιητές, όταν ήθελαν να δώσουν διέξοδο στη πλοκή του έργου και στο οποίο κατά τη διάρκεια της παράστασης εμφανιζόταν ένας Θεός επάνω σε εναέρια κατασκευή (γερανός, δηλαδή μηχανή, εξ΄ ου και ο από μηχανής θεός). – 
Αρχή άνδρα δείκνυσι: όταν οι πράξεις – έργα χαρακτηρίζουν τον άνθρωπο στον οποίο αναφερόμαστε. (Βίας ο Πριηνεύς – Σοφοκλής…. Αντιγόνη 62) 
Ασκός του Αιόλου: σε περιπτώσεις επικείμενων δεινών – καταστροφών. Ο Αίολος έδωσε έναν ασκό στον Οδυσσέα ο οποίος περιείχε ανέμους. Όταν λοιπόν οι σύντροφοι του Οδυσσέα παράκουσαν τις εντολές του, άνοιξαν τον ασκό, απελευθερώθηκαν οι άνεμοι και παρέσυραν το πλοίο στο νησί των Λαιστρυγόνων. (Ομήρου Οδύσσεια Κ 1-56) 
Αχίλλειος πτέρνα: αδύνατο σημείο. Η φράση προέρχεται από τον μύθο του Αχιλλέα, σύμφωνα με τον οποίο, όταν τον βύθιζε στο αθάνατο νερό η μητέρα του, επειδή τον κρατούσε από τη φτέρνα, στο συγκεκριμένο σημείο του σώματός του παρέμεινε θνητός. Εκεί τον πέτυχε ο Πάρις και τον σκότωσε. 
Βίος αβίωτος : ζωή ανυπόφορη. (Χίλων Ο Λακεδαιμόνιος) 
Γαία πυρί μειχθήτω: σε περιπτώσεις καταστροφής, όταν θέλουμε να δώσουμε έμφαση και δηλώνει την αδιαφορία για τις συνέπειες μιας πράξης. 
Γη και ύδωρ: υποδηλώνει περιπτώσεις υποταγής, πλήρους υποχώρησης, παράδοσης άνευ όρων. Η φράση προέρχεται από τον Ηρόδοτο, σύμφωνα με τον οποίο οι Πέρσες απεσταλμένοι ζήτησαν από τους Σπαρτιάτες γη και ύδωρ σε ένδειξη υποταγής. (Ηροδότου Ιστορία V 17-18) 
Γόρδιος δεσμός: αναφέρεται σε περιπτώσεις δύσκολων προβλημάτων (άλυτων). Η φράση λέγεται σε περιπτώσεις δύσκολων καταστάσεων, όπως αυτή που αντιμετώπισε ο Μέγας Αλέξανδρος, όταν προσπάθησε να λύσει ένα πολύπλοκο κόμπο, τον «γόρδιο δεσμό» τον οποίον σύμφωνα με τον χρησμό όποιος τον έλυνε θα γινόταν κυρίαρχος της Ασίας. (Αρριαννού 11 3) 
Δαμόκλειος σπάθη: απειλητικές καταστάσεις Η φράση προέρχεται από επεισόδιο που συνέβη μεταξύ του τυράννου των Συρακουσών Διονυσίου και του Δαμοκλή, ενός αυλικού κόλακα , όταν ο πρώτος θέλοντας να δείξει στο Δαμοκλή πόσο επικίνδυνο ήταν το αξίωμα του τυράννου τον έβαλε να καθίσει στο θρόνο, ενώ από πάνω του κρεμόταν ξίφος σε μια τρίχα αλόγου. 
Διέβην τον Ρουβίκωνα: σε περιπτώσεις που λαμβάνεται μία παράτολμη απόφαση που δεν μπορεί να ανατραπεί. Η φράση αποδίδεται στον Ιούλιο Καίσαρα, ο οποίος όταν το 49 π.Χ. αποφάσισε να κηρύξει εμφύλιο πόλεμο στην Ιταλία, πέρασε με το στρατό του τον ποταμό Ρουβίκωνα κατευθυνόμενος προς την Ρώμη. Ο ποταμός ήταν το όριο πέρα από το οποίο δεν επιτρεπόταν στους στρατηγούς να περάσουν τις λεγεώνες τους. Σε αντίθετη περίπτωση θεωρούνταν εχθρική ενέργεια προς τη δημοκρατία. 
Δούρειος Ίππος: αναφέρεται σε περιπτώσεις δολιότητας ή δώρων τα οποία υποκρύπτουν δόλο. Η φράση προέρχεται από τον Όμηρο και αναφέρεται κατά την περίοδο των τρωικών πολέμων τότε που οι Έλληνες, ενώ χάρισαν στους Τρώες ξύλινο άλογο μεγάλων διαστάσεων ως αφιέρωμα στους Θεούς, στο εσωτερικό του ήταν κρυμμένοι ο Οδυσσέας με τους συντρόφους του, οι οποίοι άνοιξαν τις πύλες της Τροίας στους υπόλοιπους Έλληνες (Ομήρου Οδύσσεια λ 529) 
Δρακόντεια μέτρα: αναφέρεται σε περιπτώσεις λήψης αυστηρών – σκληρών μέτρων. Η φράση προέρχεται από τον Δράκοντα (7ος αιώνας π.Χ) αρχαίο νομοθέτη των Αθηνών, ο οποίος ήταν γνωστός για τους αυστηρούς και σκληρούς νόμους που επέβαλε.... 

Δεν υπάρχουν σχόλια: